Hashimoto is meer dan alleen een trage schildklier

Het begint met overzicht.

Online vind je eindeloos veel, en vaak tegenstrijdige, adviezen over Hashimoto. De supplementen, uitgebreide diëten en levensstijl adviezen vliegen je om de oren. Het is vaak zo veel dat je door de bomen het bos niet meer ziet en dat je niet weet waar je moet beginnen en wat er nu echt zinvol is voor jou.

Veel van de adviezen die je vind kunnen nuttig zijn. Maar zonder overzicht wordt zo’n lijst vooral overweldigend. Bovendien is niet iedere klacht automatisch een gevolg van Hashimoto en werkt niet iedere aanpassing voor iedereen hetzelfde. Daarom is het belangrijk dat je begrijpt waarom iets word aangeraden en hoe je kan beslissen wat je proberen en hoe je daarmee aan de slag kunt.

Op deze pagina kijken we daarom eerst naar drie vragen:

Wat speelt er bij Hashimoto?

Hashimoto is een auto-immuunziekte. Het afweersysteem richt zich daarbij tegen de schildklier. Door de ontstekingsreactie kan schildklierweefsel beschadigd raken, waardoor de schildklier na verloop van tijd minder hormonen kan produceren. Dat noemen we een trage schildklier.

De schildklier wordt ook wel beschreven als de motor van je lichaam. Schildklierhormonen zijn betrokken bij de manier waarop je lichaam energie gebruikt. Een tekort kan daarom uiteenlopende klachten geven, zoals:

• vermoeidheid;
• gewichtstoename;
• het snel koud hebben;
• spier- en gewrichtspijn;
• obstipatie;
• concentratieproblemen of brainfog;
• somberheid;
• een droge huid of haaruitval;
• veranderingen in de menstruatie.

Deze klachten zijn niet uniek voor Hashimoto. Ze kunnen ook andere oorzaken hebben. Bloedonderzoek is daarom belangrijk om te beoordelen of de schildklier inderdaad te weinig hormonen produceert en of Hashimoto daarvan de oorzaak is.

Wanneer er sprake is van een trage schildkklier wordt over het algemeen schildkliermedicatie voorgeschreven als behandeling. De medicatie vult het hormoon aan dat de schildklier zelf onvoldoende produceert. Voeding en leefstijl zijn geen vervanging voor deze behandeling.

En als je waarden goed zijn, maar jij je niet goed voelt?

Toch merken veel mensen dat hun klachten daarmee niet altijd volledig verdwijnen door de medicatie en wanneer hun bloedwaarden binnen de referentiewaarden vallen. Ze blijven moe, voelen zich sneller uit balans, herstellen langzamer of het lukt maar niet om af te vallen. Dat is vaak het moment waarop duidelijk wordt dat er meer meespeelt dan alleen de schildklier zelf.

Je immuunsysteem is eigenlijk overactief, wat vaak een teken is van stress in het lichaam. Niet alleen stress zoals we dat kennen, maar het kan ook bijvoorbeeld komen door stress door niet goed functionerende darmen. Bij Hashimoto draait het voor veel mensen om meer rust en balans brengen in het hele lichamelijke systeem. Hoe minder overbelasting er is, hoe meer ruimte er ontstaat voor herstel.

Vijf pijlers die invloed kunnen hebben op hoe je je voelt

De belangrijkste gebieden waarop je daar invloed op kunt uitoefenen, kun je grofweg verdelen in vijf pijlers. Het zijn gebieden die samen invloed hebben op je immuunsysteem, gezondheid, energieniveau en dagelijks functioneren.

Door ze los van elkaar te bekijken, kun je gerichter bepalen waar bij jou mogelijk winst zit en daar gericht actie op ondernemen.

Wat gebeurt er in je lichaam bij overbelasting?

Als je lichaam langere tijd onder druk staat — door stress, verkeerde voeding, slechte slaap of anderszins overbelasting — schakelt het over naar een soort overlevingsstand. Dat is op korte termijn functioneel, maar op lange termijn kan het juist klachten in stand houden.

In die stand gebeuren er een aantal dingen tegelijk:

• Het immuunsysteem blijft actiever, waardoor aanvallen op de schildklier kunnen blijven doorgaan
• Er ontstaan laaggradige ontstekingen in het lichaam die minder kans krijgen om tot rust te komen
• De omzetting van het inactieve schildklierhormoon T4 naar het actieve hormoon T3 kan verminderen. T3 zorgt voor energie in je cellen. Bij stress wordt T4 bovendien vaker omgezet naar reverse T3, wat de werking van T3 remt en ervoor zorgt dat je cellen minder energie kunnen aanmaken.
• Processen die niet direct nodig zijn om te 'overleven' worden afgeremd, zoals je spijsvertering, herstel en hormonale balans. Daardoor kun je bijvoorbeeld minder goed herstellen na inspanning en kan afvallen lastiger worden.

Rust is ontzettend belangrijk

Rust betekent niet ‘niks doen’, maar vooral dat je lichaam weer uit die overlevingsstand kan komen.

Als de totale belasting op je systeem afneemt, ontstaat er ruimte voor herstel. Het immuunsysteem kan tot rust komen, ontstekingen kunnen afnemen en je lichaam kan weer beter gebruik maken van schildklierhormonen.

Daarom zit de grootste winst voor veel mensen in het uitzoeken waar de belasting in hun lichaam vandaan komt, en het stap voor stap verlagen van die totale druk.

Welke plek heeft voeding bij Hashimoto?

Voeding krijgt bij Hashimoto veel aandacht, en dat is niet voor niets. Voor veel mensen is voeding een bepalende factor in hun herstel. Ik leg je kort uit waarom:

Er wordt steeds vaker gekeken naar de rol van de darmen bij auto-immuunziekten zoals Hashimoto. Een dominante theorie is dat het ontstaan van Hashimoto te maken heeft met een combinatie van drie factoren.

1. Erfelijke aanleg
2. Trigger (zoals een virus of hormonale veranderig)
3. Een verstoring in de darmwand ('lekkende' of hyperpermeabele darm genoemd

Bij veel mensen met Hashimoto spelen er voedselintoleranties. Bepaalde voeding kan dan de darmwand irriteren. Als die irritatie aanhoudt, kan de darmwand minder goed functioneren als filter, waardoor ongewenste stoffen makkelijker in de bloedbaan terechtkomen. Door kritisch te kijken naar wat je eet, kun je die belasting vaak verminderen en kan de darmwand zich herstellen. Daarom loont het om op zoek te gaan naar persoonlijke voedselintoleranties en voedingsmiddelen die jouw lichaam blijven prikkelen.

Tegelijk is dit geen one size fits all verhaal. Het gaat er niet om alles ‘perfect’ te doen, maar om te ontdekken wat voor jouw lichaam en voor jouw leven werkt.

De rol van gluten en zuivel

Binnen deze benadering wordt vaak specifiek gekeken naar gluten en zuivel*.

Zowel gluten als zuivel staan erom bekend dat ze bij veel mensen de darmwand irriteren.

Daarnaast lijken de eiwitten in gluten en zuivel de eiwitten van de schildklier. Wanneer het lichaam deze eiwitten uit het lichaam probeert te verwijderen, kan het soms ook de eiwitten uit de schildklier meenemen. Hierdoor raakt die beschadigd en gaat hij trager werken.

Voor mensen met Hashimoto kan dit betekenen dat deze voedingsmiddelen het immuunsysteem blijven prikkelen. Het verminderen of vermijden ervan kan helpen om de belasting op het lichaam te verlagen en klachten te verminderen.

*Met zuivel wordt alle dierlijke zuivel bedoeld (koe, geit en schaap). Het gaat om de eiwitten, niet om lactose.

Begrijpen betekent nog niet dat je alles tegelijk moet oplossen

Na het lezen van deze pagina kun je wellicht meerdere gebieden aanwijzen die mogelijk aandacht verdienen. De verleiding is dan om overal meteen mee te beginnen.

Daar leer je meestal weinig van.

Een logischere volgorde is:

1. Controleer eerst de medische basis.
2. Breng je belangrijkste klachten en dagelijkse belemmeringen in kaart.
3. Kies maximaal één of twee beïnvloedbare gebieden.
4. Bedenk welke kleine verandering voldoende informatie kan opleveren.
5. Evalueer voordat je een volgende stap toevoegt.

De vraag is dus niet: wat kan ik allemaal nog doen?

De nuttigere vraag is: waar zit in mijn situatie waarschijnlijk de meeste winst, en wat is de kleinste stap waarmee ik dat kan onderzoeken?

Lees verder over de Hashimoto Planmaker →

Liever eerst je vragen en mogelijkheden samen ordenen? Bekijk dan de Hashimoto-introductiesessie of sparsessie.